سلامت دات لایف سلامت دات لایف با پوشش آخرین اخبار حوزه سلامت و ارائه راهکارهایی برای زندگی سالم با همراهی پزشکان متخصص در بیماری ها دیابت ، سرطان ، تغذیه ، ورزش پوست و مو
پرورش هوش و خلاقیت كودک نیازمند صرف هزینههای زیاد برای آموزش كودك است كه از عهده هر كسی برنمیآید! كسانی كه تحصیلات عالی دارند یا به علم روانشناسی تسلط كافی دارند ، میتوانند در تربیت فرزندانی خلاق و باهوش موفق باشند! این ها تصورات غلطی هستند که در ذهن بسیاری از والدین عزیز وجود دارد. سخت و پیچیده بودن وظایف والدین برای تأمین هزینههای زندگی از یك سو و از سوی دیگر تغذیه مناسب و برقراری روابط عاطفی با فرزند آنقدر سنگین است تا جایی را برای گذاشتن بار اضافی بر دوش والدین باقی نگذارد ، اما تقویت رشد ذهنی و هوشی فرزند آنقدر ساده است كه هر پدر و مادری از عهده آن برآید و تنها نیاز به آگاهی كافی و صرف اندكی وقت برای كودك دارد. ما شما را در این زمینه یاری خواهیم داد. خلق و خو و عادات انسان از دوران جنینی و 2 سال اول زندگی وی ناشی میشود و این نکته اهمیت آموزش و روش صحیح تربیت در سنین ابتدایی تولد کودک را نمایان میسازد. در این مقاله با راهکارهای پرورش هوش و خلاقیت کودک از زمان بارداری تا 2 سالگی آشنا خواهید شد. با سلامت دات لایف همراه باشید.
پرورش هوش و خلاقیت کودک در دوران بارداری
پرورش هوش و خلاقیت کودک را میتوان از دوران بارداری آغاز نمود. تا سال ها قبل تعريف نوزاد موجودي دوست داشتني ولي ناتوان ، مادون انساني ، كودن و فاقد احساس بود و به همين ترتيب هم با آنها رفتار میشد. طي 25 سال گذشته روانشناسان و جنين شناسان تحقيقاتي در زمينه جنين انجام داده اند كه نتايج آن حيرت آور است به طوري كه اين قرن ، قرن نوزادان خوانده شده است.
جنين داراي سيستم عصبي فوق العاده پيچيده اي است كه تا 3 سالگي در حال ضبط كليه حركات ، اصوات ، تصاوير ، مزه ها و بوها است. يك جنين در هفت ماهگي بيشترين سلول هاي مغزي را دارد. از ماه هشتم اين سلول ها شروع به از بين رفتن میکنند. حالا بحث بر سر اين هست كه آیا میتوان اين روند را كند كرد؟ پاسخ مثبت است ، با تحريك قسمت هاي مختلف مغز جنين و نوزاد كه هر كدام راهكارهاي مختلفي دارد. اين تحريك باعث میشود كه ارتباطات بين سلول هاي عصبي بر قرار شده و وقتي اين اتفاق افتاد سلول هايي كه فعال شده اند ديگر از بين نمی روند. حال هر چه تعداد سلول هاي كه زنده اند و تعداد اتصالات آنها با هم بيشتر باشد كودك هوش و يادگيري بالا تري خواهد داشت.
شروع كارهايي كه باعث تحريك سلول هاي مغزي میشود تقريباً ازماه پنجم است ، زیرا این اعتقاد وجود دارد كه از حدود هفته 18 جنين میتواند صدا را بشنود. صدايي كه جنين میشنود صداي قلب مادر است. اگر بتوان يك صدا با تم قلب مادر ولي با ريتم متفاوت ايجاد كنرد اين تفاوت توجه نوزاد را جلب میكند. مغز نوزاد داراي قسمت هاي مختلف است كه هر كدام با فعاليت خاصي ارتباط دارد ، مثلاً بخش درك موسيقي با بخش درك متن يا آوا در دو قسمت مختلف هستند. يا بخش ديداري و چشايي. پس بايستي با تمرين هاي مختلف و متناسب هر بخش را تحريك كرد تا سلول هاي مغز در همان بخش بيشتر و با اتصالات بيشتري شكل يابند. كلاً اعتقاد بر اين است كه چهار راه براي جلوگيري از بين رفتن سلول هاي مغزي جنين وجود دارد:
- ايجاد محرك محيطي (اهميت صدا و لمس) مانند: موسيقي ، صدا (شامل حرف زدن با جنين) ، لمس (شامل استفاده از حركات ريتميك و ضربه زدن) و نور (يك چراغ قوه را 3-4 بار روشن و خاموش كنيد.)
- رژيم غذايي شامل: اسيد هاي چرب ضروري كه 20 درصد مغز را میسازد. ميوه هاي تازه ، سبزيجات ، و غذاهاي سرشار از كلسيم.
- آرامش مادر شامل: ورزش هاي ملايم مثل يوگا ( كه باعث گردش مواد غذايي و حركات بدن موجب تحريك سلول هاي مغزي جنين میشود ، علاوه بر آن به دليل هماهنگي كودك با بدن مادر از هفته 3 به بعد كودك هم به نوعي يوگا میكند) ، نداشتن استرس ، استراحت کافی و …
- اجتناب از آلودگي مانند: دوری از سیگار (سيگار با پایین آوردن اكسيژن ، IQ را حدود 10-15 درصد کاهش ميدهد )، محيط هاي آلوده شيميايي و …
شما با چهار روش پرورش هوش و خلاقیت جنین آشنا شدید در ادامه با روش پرورش هوش و خلاقیت در نوزاد آشنا خواهید شد.
پرورش هوش و خلاقیت در نوزاد
هوش نوزاد را از همان مراحل ابتدایی رشد او می توان تقویت کرد ، پس به او کمک کنید استعدادهای خود را بروز دهد. در زیر راهکارهایی ارائه شده است که میتوانید با انجام آنها، مشاهده کنید که چگونه نوزادتان میتواند از مغزش برای رویارویی با چالشهای زندگی استفاده کند.
ورزش برای نوزادان : وررش برای نوزادان باید به گونهای باشد كه به آنها بیاموزد چگونه به تدریج از حواس پنجگانه خود برای شناسایی محیط اطرافشان استفاده كنند. طبیعی است كه هر نوزاد به سمت رنگهای شاد و براق جذب شود. باید فعالیتهای ورزشی را كه برای آنها انتخاب میكنید به گونهای باشند كه نوزاد هر چه بهتر محیط نزدیك خود را بشناسد و سپس به تدریج موفق به كشف دنیاهای دورتر شود. كنجكاوی نوزاد در این سن بسیار طبیعی است و مادامی كه والدین در حین انجام هر نوع فعالیت در كنار او باشند ،خطری متوجه او نخواهد بود. فعالیتهای بسیاری وجود دارد كه در كنار بازی یك جلسه آموزشی هم محسوب میشود. در اینجا بعضی فعالیتهای ساده برای نوزاد را به شما معرفی میكنیم:
- ورزش صدا: این فعالیتی است كه بسیاری از والدین آن را انجام میدهند بدون آن كه بدانند این كار چقدر برای كودك مفید است. بسیاری از والدین هنگام عوض كردن پوشك ،حمام یا بازی با كودك خود حرف میزنند. علاوه بر این میتوانید پیوسته اسم او را صدا كنید ، در ابتدا او به صدای شما پاسخی نمیدهد اما رفته رفته هر گاه او را صدا كنید عكسالعملی از او خواهید دید. ورزش برای نوزادان باید به گونهای باشد كه به آنها بیاموزد چگونه به تدریج از حواس پنجگانه خود برای شناسایی محیط اطرافشان استفاده كنند.
- ورزش بینایی: چند اسباب بازی با رنگهای جذاب برای بازی كودك بخرید متوجه خواهید شد ، هر گاه ، كودك با این اسباب بازیهای رنگارنگ بازی میكند لبخند میزند یا به نوعی احساس رضایت خود را نشان میدهد. برای تقویت حس بینایی ، كتابهای مخصوص نوزادان ، با رنگهای شاد بخرید.
- ورزش لمسی: این فعالیت شامل لمس انواع مختلف اسباب بازیها توسط كودك است. كودك با این روش تفاوت بین سطوح سخت ، نرم و پنبهای را در مییابد. در این مرحله برای تقویت عضلات پا و گردن نوزاد میتوانید به نرمی پاهای كودك را خم و راست كنید یا به آرامی اسباب بازی محبوبش را جلوی چشمانش تكان دهید به نحوی كه كودك گردنش را به آرامی با تكان دست شما حركت دهد.
کتاب خواندن برای نوزادان: مادران و پدران می توانند برای نوزادان تازه متولد شده نیز كتاب بخوانند. در حقیقت مهم نیست كه نوزاد چند ساله باشد. خواندن فرصت بزرگی است برای در آغوش گرفتن نوزاد و برقراری ارتباط با او. كتاب خواندن برای نوزادان به ساختن كلمات نوزادان و تحریك تصورات آنها كمك كرده و مهارت های برقراری ارتباط را در نوزاد تقویت می كند. در حقیقت هر چه قدر بیشتر با نوزاد خود از ابتدا صحبت كنید ، در پرورش و رشد بهتر نوزاد مفید است. مهارت های زبان و حتی هوش به تعداد كلماتی كه نوزاد هر روز می شنود ارتباط پیدا می كند. همچنین صحبت كردن با نوزاد به او كمك می كند تا سریع تر كلمات را یاد گرفته و مفهوم آنها را درك كند. در ماه های اول ، همان طور كه نوزاد صحبت های شما را می شنود به ریتم زبان بیشتر از محتوا توجه دارد. بنابراین زمانی كه می خواهید مطلبی را بخوانید هر چیزی را می توانید امتحان كنید ، كتابهای كودك ، یك مجله و یا حتی یك رمان.
نوزاد شما ممكن است مجذوب عكس های روشن و درخشان داخل كتاب شود. بنابراین تا آنجایی كه می توانید از كتاب های مقوایی عكس برجسته و یا كتاب هایی كه دارای تصاویر زیادی هستند استفاده كنید. تصاویر رنگارنگ ذهن نوزاد را تحریك كرده و به بیان احساسات او كمك می كند. نوزادان در این شرایط احساسات خود را با فریاد كشیدن ، نزدیك بردن كتاب به سمت دهان و یا پاره كردن صفحات كتاب ابراز می كنند. به همین منظور به والدین پیشنهاد می شود از كتاب هایی كه دارای صفحات مقوایی و سنگین هستند استفاده شود. این كار به دوام كتاب كمك بیشتری می كند.
تا به اینجا با پرورش هوش و خلاقیت در نوزاد آشنا شده اید در ادامه با پرورش هوش و خلاقیت در کودک آشنا خواهید شد.
پرورش هوش و خلاقیت کودک یک تا دو ساله
کودک یک ساله دیگر راه رفتن بلد است و با انرژی زیادی که دارد مدام در حال سرک کشیدن به اطراف است. از بالا رفتن از اجسام مانند پلههای کوتاه ، صندلی و هر چه که دم دستش باشد ، لذت میبرد. مهارتهای فیزیکی او با سرعت باورنکردنی رو به رشد هستند و او روز به روز مستقلتر میشود. به وسایلی که حرکت میکنند یا میتوان آنها را حرکت داد علاقه زیادی نشان میدهد. تا 2 سالگی دیگر به راحتی قادر است حتی اجسام خیلی ریز را در دست بگیرد. در این سن کودک به راحتی رابطه منطقی بین اجسام و تصاویر را درک میکند. با دقت به تماشای اطرافش مینشیند و تفاوتها و شباهتها را به آسانی تشخیص میدهد.
نقش بازی در زمینه رشد شناختی کودک ، نخستین بار توسط روانشناسی به نام «پیاژه» مطرح شد. مطابق با نظر این روانشناس ، بازی زمینه ساز رشد شناختی کودک و پیش نیازی برای کسب مهارت های مختلف در زندگی محسوب می شود. در واقع ، کودک از طریق محرک های محیطی و اسباب بازی ها ، برای پاسخ به پرسش های ذهن و ارضای کنجکاوی های خود استفاده می کند. در ادامه چندین بازی مختلف که علاوه بر سرگرم کردن کودکتان ، آموزش هایی را در جهت پروش هوش و خلاقیت کودک دلبند شما فراهم میآورد معرفی شده است:
اسباببازیهای ساختنی: برای کودک یک ساله ، پازلها و جورچینها از اسباب بازیهای مناسب و هدفمند به حساب میآیند. کودک حالا رابطه منطقی بین تصاویر را درک میکند و میتواند قطعات پازل را بهتر در هم جفت کند. کودکان در این سن قادرند تا ۵ تکه پازل را به راحتی کنار هم بگذارند و تصویر آن را بسازند. در این سن همچنین میتوانند رنگها و شکلهای مشابه را شناسایی کرده و دستهبندی کنند. اسباببازیهایی مانند کوبههای هوش و مکعب هوش که کودک در آنها باید قطعات هندسی را از محل درست عبور بدهد ، انتخاب مناسبی هستند.
بازیهای خلاق: بازیهای چکشی که هم هوش کودک را تقویت میکنند و هم عمل و عکسالعمل را به او نشان میدهند یکی دیگر از سرگرمیهای متناسب با این سن است. کودک ابتدا مکان مورد نظر یک قطعه را پیدا میکند و آن را در جایش میگذارد و بعد با فرودآوردن چکش روی آن ، قطعه را به پایین هل میدهد و با این کار انگار تمام دنیا را به دست آورده است. از آنجا که کودک تقلید را آگاهانهتر به کار میبرد ، اسباببازیهایی که دنیای واقعی را برایش همانندسازی میکنند بسیار مناسب است ، مثلا یک موبایل کوچک یا کارد و چنگال و فنجانهای پلاستیکی. تعجب نکنید اگر او با این وسایل یک مهمانی عصرانه کوچک به راه بیندازد. جارو برقی ، ماشین لباسشویی ، لوازم نجاری و اسباب بازیهایی از این قبیل ، هم به رشد شخصیتی کودک کمک کرده و هم خلاقیت او را برای تقلید و تمرین کارهای اطرافیان افزایش میدهد.
بازی با رنگ ها: برای کودک خود اسباب بازی های رنگی و یا وسایل آشپزخانه رنگی تهیه کنید و به او کمک کنید که اسباب بازی های با رنگ مشابه را در کنار هم بگذارد. مثلاً سیب قرمز و ماشین قرمز و توپ قرمز باید در یک طرف باشد. در این بازی به او کمک میکنید که کم کم با رنگ ها آشنا شود.
بازی ثبات هدف: یک توپ کوچک نرم انتخاب کنید ، آن را در یک ظرف درپوش دار بگذارید. از کودک خود بپرسید توپ کجا رفت ؟ او را تشویق کنید که در ظرف را باز کند و توپ بیرون بیفتد. مثل جعبه هایی که دلقکی بیرون میپرد ، بیرون افتادن توپ هم برای او جالب خواهد بود. این بازی راهی است که به کودک میآموزد که چیزهایی که او نمی بیند ممکن است وجود داشته باشد. این بازی ، آموزش ثبات هدف است.
بازي نرم و راحت مثل باد: همين طور كه داريد با نواي موسيقي به اين طرف و آن طرف حركت ميكنيد یک دستمال را هم در دستتان بگيريد. اين كار به كودكتان يك حس تعادل و كنترل ميدهد. اين یک بازی بسيار خلاقانه است و قطعاً كودك شما دلش مي خواهد بارها و بارها آن را تكرار كند.
از آنجا كه پايه ريزي و شكل گيري رشد جسماني و ذهني كودكان از بارداري تا دو سالگي است ، با به كارگيري راهکارهای ارائه شده در بالا به طور هماهنگ به رشد همه جانبه و مناسب و پرورش هوش و خلاقیت کودک كمك فراوانی خواهید کرد.
امروز برای شما کارهای خلاقانه کودکان را گفتیم و در مقالات بعدی به راه های پرورش خلاقیت در کودکان بیشتر خواهیم پرداخت.
در صورت تمایل به آشنایی با نحوه برخورد با کودکان مبتلا به ADHD یا بیش فعالی ، به مقاله ADHD یا بیش فعالی در کودکان مراجعه نمایید.
