مهارت مقابله با هیجان ها از نظر قرآن

هيجان ها از نعمت هاى الهى هستند كه در انسان به وديعت نهاده شده اند. زندگى بدون آنها بى روح، فاقد نشاط و تيره و تار مى نمايد. سلامت روانى و عقلانى انسان ها تا حد زيادى به سلامت هيجانى وابسته است. جلوه هاى مختلف هيجانى نقش هاى متفاوتى در زندگی انسانی ايفا مى كنند، از جمله اينكه به عنوان وسيله اى براى برقرارى ارتباط با ديگران به كار مى روند و فرد مى تواند از طريق آنها اطلاعاتى را در مورد احساسات، نيازها، موفقیتها و اميال خود به ديگران منتقل نمايد و یا ادراک و احساس کند. هيجان ها انواع مختلفى دارند كه مهمترین آنها عبارتند از: ترس، نفرت، غم، شادى، علاقه و خشم. در ادامه با ما باشید در مقاله مهارت مقابله با هیجان ها از نظر قرآن

مهارت مقابله با هیجان ها از نظر قرآن

خشم یکی از پرشورترين هيجانها و همچنین خطرناك ترين هیجان است.

اگر افراد نتوانند خشم خود را كنترل و مدیریت كنند، با مشكلات و تنشهای روحى و روانى بسيارى مواجه مى شوند. دين مبين اسلام، نه ابراز خشم را نفى كرده و نه سركوب آن را مى پذيرد، بلكه درصدد تربيت و به اعتدال رساندن آن و همچنین کنترل و مدیریت هیجان های منفی در انسان است. امام صادق عليه السلام فرمودند: مؤمن چون خشمگين شود، خشمش او را از حق بيرون نبرد و چون خشنود شود، خشنودى اش او را به باطل نكشاند و چون قدرت يابد بيش از حق خود نگيرد. یعنی اینکه هیجان موجبات خروج افراد با ایمان را از حق طلبی و ورود به باطل و ظلم و اجحاف به دیگران را فراهم نکند بررسى پيشينه پژوهش نشان مى دهد كه مفهوم كظم غيظ در جامعه اسلامى ما مورد كم توجهى قرار گرفته است. كظم غيظ در لغت به معناي بستن سر مشكي است كه از آب پر شده باشد و به طور كنايه در مورد كساني كه از خشم و غضب پر مي شوند و با کنترل خشم خود، از اعمال آن خودداري مي نمايند، به كار مي رود. غيظ به معني شدت یافتن غضب و حالت برافروختگي و هيجان فوق العاده روحي است كه بعد ازمشاهده ناملايمات به انسان دست مي دهد و لازم است تحت کنترل و اراده انسان قرار گیرد.

گاهی انسانها خواسته یا ناخواسته، آگاهانه یا ناآگاهانه تحت تاثیر هیجانات و احساسات درونی و بیرونی واقع میشوند و دست به اعمالی می زنند كه همان لحظه و یا بعد از آن از عمل خویش پشیمان می شوند در حالی كه پشیمانی در تاثیر و نتیجه کار تاثیری ندارد. چون خشم ابراز شد یا كلام گفته شد همانند روغنی است که بر زمین ریخته شده و جمع كردن آن ممكن نیست و اگر هم باشد بسیار سخت است. بنابراین مقابله و كنترل این هیجانات قبل از آن كه انسان را به عملی وادار نماید اهمیت دارد که نیازمند آگاهی و مهارت است. اگر زندگی نامه اولیاء خدا و بطور كلی انسانهای موفق را مطالعه نماییم در می یابیم كه از خصوصیات بارز آنها، كنترل هیجانات بوده است. لذا خدای متعال در سوره ناس قرآن كریم میفرماید: بگو به پروردگار مردم پناه می برم، فرمانروای مردم، خدای مردم، از شر وسوسه و وسوسه گر نهانی، آنكه در دلهای مردم وسوسه می كند خواه از جنیان باشد یا از آدمیان. در حقیقت بـا گـفـتـن برب الـنـاس، اعتراف به قدرت ربوبی پروردگار مى‌كند, و خود را تحت تربيت و پرورش او قرار مى‌دهد.

با گفتن ملك الناس، او را ملک و خود را تحت امر او مى‌داند و بنده ی گوش به فرمانش مى‌شود.  با گفتن اله الناس، در راه عبوديت و بندگی او گام برمیدارد و از پرستش غير او پرهيز مى‌كند.

 بدون شـك كـسـى كـه بـه ايـن صـفـات سـه گانه ایمان داشته باشد و در این طریق حرکت کند از شر وسوسه گران در امان خواهد بود و در حقيقت، اين اوصاف سه گانه تحت تربیت و پرورش، تحت فرمان و عبودیت، پرهیز از ستایش غیر خداوند، سه درس مهم تربيتى و سه وسيله نجات از شر وسوسه‌گران و شیاطین است.

مهارت مقابله با هیجان ها را از قرآن کریم بیاموزید

قرآن كريم درباره فرو خوردن خشم مى فرمايد: همانا كه در توانگرى و تنگدستى، انفاق مى كنند و خشم خود را فرو مى برند و از خطاهاى مردم درمى گذرند، خدا نيكوكاران را دوست دارد (آل عمران: 134). در حقیقت اگر کسی از دو حسن برخوردار باشد بطوریکه در مواقع توانگری به یاد نیازمندان باشد و انفاق کند و در هنگام خشم و عصبانیت، بتواند آنرا کنترل کند و همچنین خطای دیگران را ببخشد، در اینصورت در زمره نیکوکاران قرار گرفته و برخورداری از صفت  نیکوکاری پاداش او خواهد بود.

مديريت هيجان ها، نیاز به در نظر گرفتن مسيرهاى هيجانى مختلف و انتخاب شیوه درست از ميان آنهاست. براى كسب اين مهارت ها، نخست بايد توانايى کنترل احساسات خود را به وجود آورند به اين معنا كه بايستی بتوانند تعدیل کننده تمام احساسات و هيجان هاى خود، اعم از لذت بخش و آزار دهنده باشند، سپس در مورد آنها فكر كنند و مورد بازنگرى قرار دهند بطوریکه بتوانند يك هیجان را کنترل کنند و تداوم بخشند يا آن را اصلاح و بازسازى كنند.

اگر كنترل بيشترى بر هيجانات خود از جمله هيجان خشم داشته و استرس كمترى ایجاد شود، موجبات کاهش مشکلات و بهره مندی از سلامت روانى بالاترى بوجود میآید.

در آیات دیگری میفرماید: آنها بايد عفو كنند و چشم بپوشند، آيا دوست نمى داريد خداوند شما را ببخشد، خداوند آمرزنده و مهربان است (نور: 22).

پس با گذشتى زيبا و دلنشين، از مردم درگذر و آنان را مشمول عفو خود ساز (حجر: 85).

این آیات میآموزد که اولاً اگر کسی که خطای دیگران را ببخشد و از مال خود نیز به آنها ببخشاید، در معرض بخشش الهی است. ثانیاً در برخورد با خطاکاران نباید دچار افراط و تندروی شد و همه درها را به روی آنان بست.
ثالثاً نیازمند بودن برای کمک و انفاق کفایت میکند و صالح بودن لازم نیست. رابعاً صفت عفو و بخشش از صفات الهی است که مطلوب و مورد نیاز انسان است.

پس لازم است هر جا كه هیجانی بر انسان غلبه میکند چه توانگری و چه فقر، چه موفقیت و چه شکست، چه اندوه و چه شادی به خدا پناه برد و بر او توکل کرد و اقدامات خداپسندانه داشت تا زمینه آرامش و سعادت فراهم شود و هیچگاه از این شیوه پشیمان نشد.

امیدواریم مقاله مهارت مقابله با هیجان ها از نظر قرآن برای شما مفید باشد و در کنترل خشم و هیجانات منفی کمک کننده باشد