مدت مصرف مجاز لنز از نظر چشم پزشکی، لنز روزانه، ماهانه یا سالانه؟

حدود ۸ دقیقه مطالعه

در این مقاله بخوانید

• پاسخ کوتاه: هر نوع لنز را چه مدت می توان استفاده کرد؟
• انواع لنز از نظر مدت مصرف چه تفاوتی با هم دارند؟
  • برنامه پوشیدن با برنامه تعویض چه فرقی دارد؟
• لنز روزانه برای چه کسانی مناسب تر است؟
• لنز ماهانه را دقیقا چند روز می توان استفاده کرد؟
• لنز سالانه هنوز انتخاب منطقی است؟
• چرا رعایت زمان تعویض لنز این قدر مهم است؟
• تاریخ انقضای لنز با مدت مصرف آن چه فرقی دارد؟
  • روی جعبه لنز کدام علامت ها را باید بشناسید؟
• چطور بین لنز روزانه، ماهانه و سالانه انتخاب کنیم؟
• کدام عادت ها لنز را زودتر از موعد ناایمن می کند؟
• سوالات متداول
  • آیا می توان لنز روزانه را دو بار استفاده کرد؟
  • هر چند وقت یک بار باید نسخه لنز را با معاینه تمدید کرد؟
  • آیا لنز رنگی بدون نمره هم مدت مصرف مشخص دارد؟
• جمع بندی
• منابع

اولین سوال هر کسی که لنز تماسی می خرد این است که هر جفت را چند وقت می توان استفاده کرد. شناخت انواع لنز از نظر مدت مصرف کمک می کند هم هزینه را درست برآورد کنید و هم خطر عفونت چشم را پایین نگه دارید. در این مطلب، لنز روزانه، ماهانه و سالانه را بر اساس توصیه های سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA)، مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری های آمریکا (CDC) و آکادمی چشم پزشکی آمریکا (AAO) مقایسه می کنیم.

پاسخ کوتاه: هر نوع لنز را چه مدت می توان استفاده کرد؟

مدت مصرف مجاز را سازنده تعیین و چشم پزشک تایید می کند. به طور خلاصه:

• لنز روزانه: یک بار استفاده و بعد دور انداخته می شود.
• لنز دو هفته ای: حدود 14 روز پس از باز کردن بسته.
• لنز ماهانه: حدود 30 روز پس از باز کردن بسته، حتی اگر هر روز استفاده نشود.
• لنز سالانه: معمولا تا 12 ماه، با شست و شوی منظم.
• لنز سخت RGP: عمر طولانی تر؛ زمان تعویض را متخصص تعیین می کند.
• تاریخ انقضا: فقط برای لنز باز نشده معتبر است.

انواع لنز از نظر مدت مصرف چه تفاوتی با هم دارند؟

FDA لنزها را به دو گروه نرم و سخت گازتراوا (RGP) تقسیم می کند و تاکید دارد همه آن ها به نسخه معتبر نیاز دارند. این نهاد عدد ثابتی برای دفعات استفاده تعیین نمی کند و بازه تعویض هر محصول را سازنده آن در بروشور اعلام می کند.

برنامه پوشیدن با برنامه تعویض چه فرقی دارد؟

برنامه پوشیدن می گوید لنز را چند شب پیوسته می توان در چشم نگه داشت و برنامه تعویض می گوید کی باید دور انداخته شود. لنز «استفاده روزانه» (Daily Wear) شب ها درآورده می شود، اما لنز «استفاده طولانی» (Extended Wear) طبق تعریف FDA برای یک تا شش شب یا حداکثر 30 شب طراحی شده و بعد از هر دوره، چشم دست کم یک شب باید بدون لنز بماند. FDA واژه «دورریختنی» را فقط برای لنز یک بار مصرف به کار می برد، هرچند بسیاری از فروشندگان لنز ماهانه را هم دورریختنی می نامند.

نوع لنز	زمان دور انداختن	نیاز به محلول و جالنزی	نکته کلیدی
روزانه	بعد از یک بار استفاده	ندارد	دوباره در بسته گذاشته نشود
دو هفته ای	14 روز پس از باز کردن	دارد	کمترین پایبندی کاربران
ماهانه	30 روز پس از باز کردن	دارد	شمارش از روز باز کردن
سالانه (سنتی)	حدود 12 ماه	دارد	امروزه به ندرت تجویز می شود
سخت RGP	طبق نظر متخصص	دارد	دوام بیشتر، عادت کردن کندتر

لنز روزانه برای چه کسانی مناسب تر است؟

لنز روزانه هر صبح یک جفت استریل و نو در اختیار شما می گذارد و محلول و جالنزی نمی خواهد. پژوهشی در مجله Optometry and Vision Science (سال 2013، بیماران 141 مرکز در آمریکا) نشان داد 74 درصد کاربران لنز روزانه دستورالعمل ها را رعایت می کنند؛ این عدد برای لنز ماهانه 67 و برای دو هفته ای فقط 34 درصد بود.

این لنز برای استفاده گاه به گاه یا سفر اقتصادی تر است، اما برای مصرف هر روزه گران تر تمام می شود. CooperVision هزینه سالانه لنز روزانه را در آمریکا 400 تا 600 دلار و لنز ماهانه را 150 تا 250 دلار برآورد کرده است.

لنز ماهانه را دقیقا چند روز می توان استفاده کرد؟

زمان مجاز لنز ماهانه از لحظه باز شدن بلیستر شروع می شود، نه از تعداد روزهای استفاده. اگر آن را در یک ماه فقط 10 بار بپوشید، باز هم روز سی ام باید کنار گذاشته شود؛ پس تاریخ باز کردن را روی جعبه بنویسید.

AAO توصیه می کند لنز ماهانه هر بار با روش «مالش و آبکشی» تمیز شود و هشدار می دهد لنزی که 30 روز یا بیشتر بدون ضدعفونی مجدد در جالنزی مانده، نباید استفاده شود. برخی لنزهای ماهانه از جنس سیلیکون هیدروژل اند که به گفته FDA اکسیژن بیشتری به قرنیه می رسانند.

لنز سالانه هنوز انتخاب منطقی است؟

سازمان غذا و داروی عربستان (SFDA) لنزهای نرم بلندمدت را لنزهایی با یک تا دو سال مصرف معرفی می کند. اما CooperVision به نقل از پیمایش بین المللی تجویز لنز گزارش کرده که در سال 2019 فقط حدود 1 درصد لنزهای نرم تجویز شده سالانه بودند. دلیل، انباشت رسوب در طول ماه هاست؛ AAO می گوید لنز کهنه می تواند قرنیه را خراش دهد و باعث رشد رگ به داخل قرنیه شود. امروزه لنز سالانه بیشتر برای نسخه های خاص یا برخی لنزهای رنگی عرضه می شود.

چرا رعایت زمان تعویض لنز این قدر مهم است؟

CDC لنز را وسیله پزشکی می داند و هشدار می دهد استفاده و نگهداری نادرست، خطر کراتیت میکروبی را بالا می برد. مطالعاتی که مجله Contact Lens Spectrum مرور کرده، دو دلیل اصلی تعویض نکردن به موقع را فراموشی (39 درصد) و صرفه جویی (32 درصد) نشان می دهند.

طبق توصیه AAO، با این نشانه ها لنز را فورا درآورید و به چشم پزشک مراجعه کنید:

• قرمزی شدید یا درد چشم
• اشک ریزش یا حساسیت به نور
• تاری دید یا ترشح از چشم

تاریخ انقضای لنز با مدت مصرف آن چه فرقی دارد؟

تاریخ انقضای لنز آخرین روزی است که سازنده استریل بودن لنز را در بسته دست نخورده تضمین می کند. با باز شدن بلیستر، برنامه تعویض ملاک می شود؛ لنز ماهانه ای که جعبه اش سه سال دیگر منقضی می شود، اگر امروز باز شود، سی روز بعد باید دور انداخته شود. لنز تاریخ گذشته یا بلیستر پاره و نشت دار را حتی باز نشده استفاده نکنید.

روی جعبه لنز کدام علامت ها را باید بشناسید؟

سازندگان، اطلاعات بسته را با نمادهای استاندارد ISO 15223-1 برای تجهیزات پزشکی درج می کنند:

• ساعت شنی: تاریخ انقضا
• کارخانه: تاریخ تولید
• LOT: شماره سری ساخت
• عدد 2 خط خورده: یک بار مصرف

در ایران، طبق اعلام اداره کل تجهیزات و ملزومات پزشکی، اصالت کالای پزشکی دارای مجوز را می توان با استعلام کد شناسه روی برچسب در سامانه TTAC سازمان غذا و دارو بررسی کرد. برای نمونه، وقتی لنز را از یک فروشگاه آنلاین مانند https://roshalens.com/ تهیه می کنید، بهتر است پیش از سفارش، نوع مصرف درج شده برای محصول را با نسخه پزشک تطبیق دهید و پس از تحویل، تاریخ انقضا و کد شناسه بسته را بررسی کنید.

چطور بین لنز روزانه، ماهانه و سالانه انتخاب کنیم؟

هیچ نوعی برای همه بهترین نیست و انتخاب درست به عادت استفاده، بودجه و شرایط چشم شما بستگی دارد. FDA یادآوری می کند لنز برای هر فرد جداگانه تنظیم می شود و لنزی که درست روی چشم ننشیند می تواند آسیب دائمی ایجاد کند؛ بنابراین تصمیم نهایی باید پس از معاینه گرفته شود. این معیارها گفت و گو با پزشک را ساده تر می کند:

• استفاده گاه به گاه یا در سفر: لنز روزانه
• استفاده هر روزه با حوصله برای شست و شو: لنز ماهانه
• نسخه یا پارامتر کمیاب: لنز سالانه یا لنز سخت RGP، با نظر متخصص
• سابقه فراموش کردن زمان تعویض: چرخه یک روزه یا یک ماهه که به خاطر سپردنش آسان تر است

کدام عادت ها لنز را زودتر از موعد ناایمن می کند؟

حتی لنزی که در بازه مجاز خود است، با چند اشتباه رایج می تواند منبع عفونت شود. CDC توصیه می کند پیش از دوش گرفتن یا شنا، لنز را درآورید و AAO تاکید دارد که لنز را هرگز با آب شیر یا حتی آب استریل نشویید. FDA هم خوابیدن با لنزهای استفاده روزانه و قرض دادن لنز به دیگران را از عوامل افزایش عفونت می داند و می گوید سیگار کشیدن نیز احتمال عوارض لنز را بالا می برد.

جالنزی هم عمر محدودی دارد. هم CDC و هم AAO توصیه می کنند آن را دست کم هر سه ماه یک بار عوض کنید، پس از هر بار استفاده با محلول بشویید و در آن را باز بگذارید تا خشک شود. محلول کهنه را هم هرگز با محلول تازه مخلوط نکنید. همراه داشتن عینک با نمره به روز هم کمک می کند لنز مشکوک را در چشم نگه ندارید.

سوالات متداول

آیا می توان لنز روزانه را دو بار استفاده کرد؟

خیر. لنز روزانه برای ضدعفونی و نگهداری در محلول طراحی نشده و پس از خروج از بلیستر استریل نمی ماند. نگه داشتن آن در محلول برای فردا، خطر آلودگی را بالا می برد.

هر چند وقت یک بار باید نسخه لنز را با معاینه تمدید کرد؟

CDC مراجعه سالانه یا طبق توصیه پزشک را پیشنهاد می کند. به گفته AAO، شکل قرنیه و خود لنز با گذر زمان تغییر می کنند و معاینه منظم تنها راه اطمینان از اندازه و نمره درست است.

آیا لنز رنگی بدون نمره هم مدت مصرف مشخص دارد؟

بله. به تاکید FDA همه لنزهای تماسی، از جمله لنزهای تزئینی بدون نمره، به نسخه معتبر نیاز دارند و همان قواعد برنامه تعویض و تاریخ انقضا درباره آن ها هم صدق می کند.

جمع بندی

شناخت انواع لنز از نظر مدت مصرف یعنی بدانید لنز روزانه فقط یک بار، لنز ماهانه سی روز از باز شدن بسته و لنز سالانه حدود یک سال قابل استفاده است و تاریخ انقضای لنز فقط به بسته بندی باز نشده مربوط می شود. انتخاب میان این ها به سبک زندگی شما بستگی دارد، اما رعایت دقیق زمان تعویض، نگهداری درست و معاینه منظم برای همه آن ها یکسان است.

این مطلب جنبه آموزشی دارد و جایگزین معاینه و مشاوره چشم پزشک یا اپتومتریست نیست.

منابع

• سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA)، Types of Contact Lenses
• سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA)، Everyday Eye Care
• مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری های آمریکا (CDC)، About Contact Lenses
• مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری های آمریکا (CDC)، Preventing Eye Infections When Wearing Contacts
• آکادمی چشم پزشکی آمریکا (AAO)، How to Take Care of Contact Lenses
• سازمان غذا و داروی عربستان (SFDA)، Contact Lenses
• Dumbleton K. و همکاران، مطالعه پایبندی به برنامه تعویض لنز، مجله Optometry and Vision Science، آوریل 2013
• مجله Contact Lens Spectrum، Contact Lens Care and Compliance، نوامبر 2016
• CooperVision، Contact Lenses 101, Part 3: Lens Wearing Schedules
• سازمان بین المللی استاندارد، ISO 15223-1، نمادهای برچسب گذاری تجهیزات پزشکی
• اداره کل تجهیزات و ملزومات پزشکی، گفت و گو با خبرگزاری میزان: چگونه تشخیص دهیم کالای پزشکی اصل است؟